Communities, part 2Communautés, seconde partie · LessonLeçon 382

Mountain Jews of the Caucasus (Juhuro)

יְהוּדֵי הֶהָרִים

Juhuro (Juhuri), the Mountain Jews of the eastern Caucasus. Distinct from Bukharan Jews and from Georgian Jews, though all three are part of the Persian-speaking Jewish world. Settled in Dagestan and Azerbaijan since roughly the 5th-6th c. CE, with traditions tracing the community back to post-Babylonian exile via Persia. They speak Judeo-Tat, a Jewish variety of Tat (a southwestern Iranian language closely related to Persian). About 25,000 worldwide today, with roughly 75,000 of Mountain-Jewish descent in Israel.

Juhuro Identity & Origins

HebrewReadingMeaning
יְהוּדֵי הֶהָרִיםyehudei he-harimMountain Jews (Hebrew name)
ג׳וּהוּרוֹjuhuroJuhuro (self-designation in Judeo-Tat)
קַוְקָזִיםkavkazimCaucasians (informal Israeli label)
גָּלוּת בָּבֶלgalut bavelBabylonian exile (claimed origin)
דֶּרֶךְ פָּרַסderech parasvia Persia (migration route)
הַמֵּאָה הַחֲמִישִׁיתha-me'a ha-chamishit5th century (settlement begins)
קָוְקָזkavkazCaucasus (the mountain region)
דָּגֶסְטָןdagestanDagestan (north Caucasus)
אָזֶרְבַּיְגָ׳ןazerbaijanAzerbaijan (south Caucasus)
קְהִילָּה עַתִּיקָהkehila atikaancient community

Tat Language (Judeo-Tat)

HebrewReadingMeaning
טָאט יְהוּדִיתtat yehuditJudeo-Tat (the language)
ג׳וּהוּרִיjuhuriJuhuri (native name of Judeo-Tat)
שָׂפָה אִירָנִיתsafa iranitIranian language (family)
קְרוֹבָה לְפַרְסִיתkrova le-farsitclose to Persian
אוֹתִיּוֹת עִבְרִיּוֹתotiot ivriyotHebrew letters (historical script)
אוֹתִיּוֹת קִירִילִיּוֹתotiot kiriliyotCyrillic letters (Soviet era)
מִלִּים עִבְרִיּוֹתmilim ivriyotHebrew loan-words (in liturgy/law)
בִּסְכָּנַת הַכְחָדָהbe-sakanat hachchadaendangered (UNESCO classification)
דּוֹר הַסָּבִיםdor ha-savimgrandparents' generation (last fluent)
תְּחִיָּה תַּרְבּוּתִיתt'chiya tarbutitcultural revival (in Israel)

Major Communities (Quba, Derbent)

HebrewReadingMeaning
קוּבָּהqubaQuba (Azerbaijan, main town)
קְרַסְנָאיָה סְלוֹבּוֹדָהkrasnaya slobodaKrasnaya Sloboda (Jewish quarter)
הַשְּׁכוּנָה הַיְּהוּדִית הַיְּחִידָהha-sh'chuna ha-yehudit ha-y'chidathe only all-Jewish town (in former USSR)
דֶּרְבֶּנְטderbentDerbent (ancient Dagestan port)
בּוּיְנַקְסְקbuinakskBuinaksk (Dagestan)
נַלְצִ׳יקnalchikNalchik (Kabardino-Balkaria)
מָחַצְ׳קָלָהmachachkalaMakhachkala (Dagestan capital)
בֵּית כְּנֶסֶת שֵׁשׁ-קֻמָּתִיbeit kneset shesh-kumatisix-domed synagogue (Quba landmark)
בֵּית עָלְמִין עַתִּיקbeit almin atikancient cemetery (Derbent)
הַגִּירָה לְיִשְׂרָאֵלhagira le-yisraelemigration to Israel (mostly post-1990)

Khazar Hypothesis Debate

HebrewReadingMeaning
מַמְלֶכֶת הַכּוּזָרִיםmamlechet ha-kuzarimKhazar kingdom (8th-10th c.)
הִתְיַהֲדוּתhityahadutconversion to Judaism (Khazar elite)
הַשְׁעָרָהhash'arahypothesis (the Khazar theory)
מָקוֹר פָּרְסִיmakor parsiPersian origin (the alternative thesis)
קֶשֶׁר ל-ד׳ימִּיkesher le-dhimmidhimmi link (under Muslim rule later)
מַחֲלוֹקֶת אַקָדֶמִיתmachloket akademitacademic dispute (still ongoing)
בְּדִיקוֹת DNAb'dikot DNADNA studies (favor Iranian/Levantine)
עֵדוּת לְשׁוֹנִיתedut l'shonitlinguistic evidence (Tat = Iranian)
מָסוֹרֶת קְהִילָּתִיתmasoret kehilatitcommunity tradition (claims pre-Khazar)
הַכַּרָעָה: עִיקָּר פָּרְסִיhachra'a: ikkar parsiverdict: mainly Persian (with Khazar layer)

Warrior Culture & Lezginka

HebrewReadingMeaning
מָסוֹרֶת לוֹחֲמִיתmasoret lochamitwarrior tradition
נֶשֶׁק קַוְקָזִיneshek kavkaziCaucasian weapons (kindjal, shashka)
קִינְדָּ׳אלkindjalkindjal (the long Caucasian dagger)
רִקּוּד לֶזְגִינְקָהrikkud lezginkalezginka dance (the warrior dance)
חַקְלָאוּת הָרָרִיתchakla'ut hararitmountain farming
גִּדּוּל כְּרָמִיםgiddul k'ramimvineyard cultivation (Dagestan)
כָּבוֹד מִשְׁפַּחְתִּיkavod mishpachtifamily honor (central value)
בִּגְדֵי צֶ׳רְקֶסbigdei cherkescherkesska (traditional coat)
קוֹלוֹת גְּרוֹנִיִּיםkolot g'roniyimguttural singing (Caucasian style)
שִׁלּוּב יְהוּדִי-קַוְקָזִיshiluv yehudi-kavkaziJewish-Caucasian fusion (the identity itself)

The Story of the Mountain Jews

A short narrative passage, the kind a Juhuro elder in Hadera or Sderot might tell a young oleh. Read it slowly, syllable by syllable.

קוֹרְאִים לָנוּ ג׳וּהוּרוֹ. בָּעִבְרִית: יְהוּדֵי הֶהָרִים.

kor'im lanu juhuro. ba-ivrit: yehudei he-harim.

They call us Juhuro. In Hebrew: Mountain Jews.

הַסָּבִים שֶׁלִּי בָּאוּ מִקוּבָּה, אָזֶרְבַּיְגָ׳ן.

ha-savim sheli ba'u mi-quba, azerbaijan.

My grandparents came from Quba, Azerbaijan.

קְרַסְנָאיָה סְלוֹבּוֹדָה הָיְתָה הָעִיר הַיְּהוּדִית הַיְּחִידָה בְּכָל בְּרִית הַמּוֹעָצוֹת.

krasnaya sloboda hayta ha-ir ha-yehudit ha-y'chida be-chol b'rit ha-mo'atzot.

Krasnaya Sloboda was the only all-Jewish town in the entire Soviet Union.

אָנוּ לֹא בּוּכָרִים וְלֹא גְּרוּזִינִים. הַשָּׂפָה שֶׁלָּנוּ, טָאט יְהוּדִית.

anu lo bucharim ve-lo gruzinim. ha-safa shelanu, tat yehudit.

We are not Bukharans and not Georgians. Our language is Judeo-Tat.

יֵשׁ אוֹמְרִים שֶׁבָּאנוּ אַחֲרֵי גָּלוּת בָּבֶל, דֶּרֶךְ פָּרַס, לִפְנֵי הַמֵּאָה הַחֲמִישִׁית.

yesh om'rim she-banu acharei galut bavel, derech paras, lifnei ha-me'a ha-chamishit.

Some say we came after the Babylonian exile, via Persia, before the 5th century.

הַסָּבָא שֶׁלִּי רָקַד לֶזְגִינְקָה עִם קִינְדָּ׳אל בַּיָּד וְשָׁר בְּטָאט.

ha-saba sheli rakad lezginka im kindjal ba-yad ve-shar b'tat.

My grandfather danced lezginka with a kindjal in his hand and sang in Tat.

הַיּוֹם בְּיִשְׂרָאֵל יֵשׁ קְרוֹב לְשִׁבְעִים וַחֲמִשָּׁה אֶלֶף מֵאִתָּנוּ.

ha-yom be-yisrael yesh karov le-shiv'im va-chamisha elef me-itanu.

Today in Israel there are close to 75,000 of us.

הַשָּׂפָה נֶעֱלֶמֶת אֲבָל הַזֶּהוּת חַיָּה, בָּאֹכֶל, בַּמּוּסִיקָה, בִּשְׁמוֹת הַמִּשְׁפָּחָה.

ha-safa ne'elemet aval ha-zehut chaya, ba-ochel, ba-musika, bi-shmot ha-mishpacha.

The language is fading but the identity lives, in food, in music, in family names.

NotesNotes

Lecons d'ulpan-hebrew, texte de l'auteur